Mekke’nin tarihî coğrafyasında önemli bir yere sahip olan Ebû Kubeys Dağı, Kâbe’nin yaklaşık 100 metre doğusunda, Safâ Tepesi’ne bakan bir konumda yer almaktadır. Mekke’nin en eski dağlarından biri kabul edilen Ebû Kubeys, İslâm tarihine ait pek çok hatıra ve rivayetle birlikte anılmaktadır.

Mekke’nin, Ebû Kubeys ile Kuaykıân dağları arasındaki vadide kurulduğu kabul edilir. Kaynaklarda birlikte Ahşebeyn adıyla anılan bu iki dağ, şehrin doğal sınırlarını belirleyen önemli yükseltiler arasında yer almıştır.

Hacerülesved’in Korunduğu Dağ

Ebû Kubeys Dağı’yla ilgili en çok bilinen anlatılardan biri Hacerülesved hakkındadır. Rivayete göre cennetten indirilen Hacerülesved, Nûh Tufanı sırasında sel sularından zarar görmemesi için bu dağda muhafaza edilmiştir.

Hz. İbrâhim ile Hz. İsmâil Kâbe’yi inşa ederken Hacerülesved’in Ebû Kubeys’ten alınarak Kâbe’deki yerine yerleştirildiği aktarılmaktadır. Böylece dağın adı, Kâbe’nin inşası ve Hacerülesved’in tarihî hatırasıyla birlikte anılmaya başlanmıştır.

Hz. İbrâhim’in Hac Daveti

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. İbrâhim’e insanlar arasında haccı ilan etmesi emredilmektedir. İslâm tarihi kaynaklarında yer alan rivayete göre Hz. İbrâhim, bu emir üzerine Ebû Kubeys Dağı’na çıkarak insanları Kâbe’yi ziyaret etmeye ve hac ibadetini yerine getirmeye çağırmıştır.

“İnsanlar arasında haccı ilan et ki gerek yaya olarak gerekse uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler.”

Hac Sûresi, 27

Bu anlatı sebebiyle Ebû Kubeys, hac ibadetinin insanlığa duyurulduğu yerlerden biri olarak İslâmî hafızada özel bir konum kazanmıştır.

İslâm’ın İlk Yıllarından İzler

Ebû Kubeys’in etekleri, İslâm’ın Mekke dönemine ait önemli gelişmelere de şahitlik etmiştir. Müslümanların ilk yıllarda gizlice bir araya geldikleri Dârülerkam ile hac ve umre ibadetindeki sa‘yin başlangıç noktası olan Safâ Tepesi, bu dağın eteklerinde yer almaktadır.

Ebû Kubeys Dağı, Hz. Peygamber’in en çok bilinen mucizelerinden biri olan Şakk-ı Kamer hadisesiyle de ilişkilendirilir. İbn Abbas ve İbn Mes‘ûd’dan nakledilen rivayetlerde, ayın ikiye ayrılması mucizesinin Ebû Kubeys civarından gözlemlendiği aktarılmaktadır.

Ebû Kubeys Dağı Günümüzde Nerede?

Dağın zirvesinde geçmişte İbrâhim Mescidi adıyla bilinen tarihî bir yapı bulunmaktaydı. Bölgenin zaman içerisinde yeniden düzenlenmesiyle birlikte mescit ortadan kaldırılmış; dağın bulunduğu alana saray yapıları, alt kısmına ise Harem bölgesini Azîziye ve Mina’ya bağlayan tüneller inşa edilmiştir.

Bu çalışmalar sebebiyle Ebû Kubeys günümüzde eski doğal görünümünü büyük ölçüde kaybetmiştir. Bu nedenle dağı bağımsız bir ziyaretgâh olarak görmek veya zirvesine çıkmak mümkün değildir. Bununla birlikte bulunduğu alan, Mescid-i Harâm’ın doğusunda ve Safâ Tepesi’nin hemen arkasında tarihî varlığını sürdürmektedir.

Makaleyi Paylaş: